İşgal olgusu rakamlarda
Dağlık Karabağ: işgal tarihi - 1988-1992 yılları, arazisi - 4400 kv.km; Şuşa bölgesi: işgal tarihi - 8 Mayıs 1992, arazisi -289 kv.km; Laçin bölgesi: işgal tarihi - 18 Mayıs 1992, arazisi 1840 kv.km; Kelbecer rayonu: işgal tarihi - 2 Nisan 1993, arazisi - 054 kv.km; Ağdam bölgesi: işgal tarihi - 23 Temmuz 1993, arazisi -1150 kv.km; Cebrail bölgesi: işgal tarihi - 23 Ağustos 1993, arazisi - 1050 kv.km; Fuzuli bölgesi: işgal tarihi - 23 Ağustos 1993, arazisi -1390 kv.km; Kubadlı bölgesi: işgal tarihi - 31 Ağustos 1993, arazisi - 802 kv.km; Zengilan rayonu: işgal tarihi - 29 Ekim 1993, arazisi - 707 km kare

Sorun

Ermenistan - Azerbaycan, Dağlık Karabağ sorunu

Ermenistan - Azerbaycan sorununun mevcut aşaması 1987 yılının sonunda Hankendi (Sovyet döneminde Stepanakert) ve Ermenistan'da Azerbaycanlılara karşı Azerbaycanlı nüfusun öz yurtlarını terk etmesiyle sonuçlanan saldırılarla başlandı. 

Sorunun hukuksal boyutları

Azerbaycan'a karşı toprak iddialarını haklı çıkarmak için Ermenistan yetkilileri sık sık Dağlık Karabağ'ın hiçbir zaman bağımsız Azerbaycan'ın yönetiminde olmamasını dile getirmektedirler. Ayrıca, resmi Erivan'a göre, Dağlık Karabağ'ın 1991 yılında SSCB'nin parçalanması sürecinde Azerbaycan'dan ayrılması ve "Dağlık Karabağ Cumhuriyeti"`nin oluşturulması yasal yollarla gerçekleşmiştir.

Azerbaycan'ın işgal altında bulunan topraklarında durum

Ermenistan onun askeri veya diğer desteği sayesinde mevcut olan bölücü rejim aracılığıyla Dağlık Karabağ ve diğer işgal ettiği bölgeler üzerinde denetimini gerçekleştirmektedir. Ermenistan işgalın tüm olanaklarını kullanarak mevcut durumu korumağı ve güçlendirmeği, kendi öz yurtlarından göçe zorlanmış Azerbaycan halkının geri dönüşünün önlemeği amac edinmiştir. Bununla o, “faili accompli" durumu yaratmak istiyor.

Sorunun çözüm süreci

Ermenistan Azerbaycan sorununun çözümüne ilişkin arabuluculuk süreci 1992 yılının Şubat ayında Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Anlaşması (AGİT) çerçevesinde başlatıldı. AGİK Dışişleri Bakanları Konseyi Helsinki'de yapılan 24 Mart 1992 tarihli ek oturumunda Minsk'te AGİK`in desteğiyle mümkün olduğunca çabuk bir zamanda krizin AGİK ilke, yükümlülük ve hükümleri temelinde barış yoluyla çözümü yönünde görüşmeler için Dağlık Karabağ konferansının çağrılması kararı alındı.

Sorunun Azerbaycan'a vurduğu hasar

Dağlık Karabağ: işgal tarihi - 1988-1992 - yılları, arazisi 4400 metrekare km. - Hankendi, Hocalı, Askeran, Hocavend, Ağdere; dahil Şuşa 08 Mayıs, 1992 yılı. 289 kv km, - bölgelerin yönetim kademesinde değişiklikler yapılmıştır.

Mülteciler ve zorunlu göçmenler

Ermenistan'ın 1988-1992 yıllarında planlı şekilde gerçekleştirdiği son etnik temizlik politikası sonucunda kendi tarihi topraklarında yaşamış 250 bin Azerbaycanlı bir kişi bile kalmaksızın bu topraklardan göçe zorlanmış ve Azerbaycan'a sığınmak zorunda kalmışlardır. Aynı zamanda 1990 yılında Orta Asya'dan mülteci olarak Azerbaycan`a sığınmış sayları 50 bin civarında bulunan Ahıska türkü de aynı kaderi yaşamıştır.

Esirler, rehineler ve kayıplar

1 Ocak 2011 tarihine kadar Azerbaycan Cumhuriyeti Esir, Kayıp ve rehin alınmış vatandaşlarla ilgili Devlet Komisyonu tarafından tescil edilmiş esir, kayıp ve rehin alınmış kişilerin toplam sayısı 4049 kişi olmuştur.