İşgal olgusu rakamlarda
Dağlık Karabağ: işgal tarihi - 1988-1992 yılları, arazisi - 4400 kv.km; Şuşa bölgesi: işgal tarihi - 8 Mayıs 1992, arazisi -289 kv.km; Laçin bölgesi: işgal tarihi - 18 Mayıs 1992, arazisi 1840 kv.km; Kelbecer rayonu: işgal tarihi - 2 Nisan 1993, arazisi - 054 kv.km; Ağdam bölgesi: işgal tarihi - 23 Temmuz 1993, arazisi -1150 kv.km; Cebrail bölgesi: işgal tarihi - 23 Ağustos 1993, arazisi - 1050 kv.km; Fuzuli bölgesi: işgal tarihi - 23 Ağustos 1993, arazisi -1390 kv.km; Kubadlı bölgesi: işgal tarihi - 31 Ağustos 1993, arazisi - 802 kv.km; Zengilan rayonu: işgal tarihi - 29 Ekim 1993, arazisi - 707 km kare

Mültecilere ve zorunlu göçmenlere devletin gösterdiği dikkat

Son 10 yılda mültecilerin ve zorunlu göçmenlerin sosyal sorunlarının çözümü devlet politikasının öncelikli yönlerinden biri olmuştur. Bu süreçte mültecilerin ve zorunlu göçmenlerin sosyal koşullarının düzeltilmesiyle ilgili Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından 51 ferman ve emir imzalanmış, aynı zamanda "Mülteci ve zorunlu göçmenlerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve istihdamın artırılmasıyla alakalı Devlet Programı", bu Programa 2 Ek önerge onaylanmıştır.

-Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından geçtiğimiz dönemde mülteci sorunuyla ilgili 1 uluslararası konferans, 2 istişare, yabancı ülkelerin ve uluslararası kuruluşların yöneticileriyle 800'den fazla toplantı düzenlenmiş, mülteci ve zorunlu göçmenlerleyse toplam 30 görüşme yapılmıştır.

- Devlet bütçesinden ayrılmış fonun hesabına zorunlu göçmenlere aylık yemek maliyeti için verilen paranın miktarı 3,5 katı artırılmıştır.

- 16 bin aileye sosyal yardım verilmiştir.

- Zorunlu göçmenlere yardımcı hizmetlere göre sarf edilen maliyenin miktarı 4.5 kat artırılmıştır.

- 64,4 bin mülteci ailesinin her birisine kış mevsiminde yakıt olarak ayda 40 litre beyaz petrol verilmektedir.

- Bütçeden maliye desteği alan işletmelerde, kurumlarda çalışmış, ellerinde olmaksızın iş yerlerinden ayrılmak zorunda kalmış ve şuan hiçbir yerde çalışmayan 11 bin civarında zorunlu göçmene askari ücret ödenilmektedir.

- Son 10 yılda devlet üniversitelerinde paralı eğitim gören 8 bin 700 mülteci öğrencinin eğitim masrafları devlet bütçesinden karşılanmıştır.

- Mülteci ve göçmenlerin sosyal sorunlarının çözümüne 3,8 milyar Azerbaycan manatı hacminde kaynak sarf edilmiştir. Bu kaynağın 1,7 milyar manatı devlet bütçesinden 1,4 milyar manatı Devlet Petrol Fonu`nun, 378 milyon manatıysa diğer kurumların bütçesinden ödenmiştir.

-Şu anda bir zorunlu göçmene yıl boyunca harcanan paranın toplamı 1100 manat civarındadır,  bu da dünyanın diğer çatışma bölgeleriyle kıyaslandığında en yüksek gösterge olmakla beraber, 2003 yılındakı harcamaların 9 katıdır.

-Zorunlu göçmenler arasında yoksulluk sınırı % 75`ten %15`e kadar indirilmiştir.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı sayın İlham Aliyev'in ilgili yönergelerine uygun olarak mülteciler için yeni kasabalar ve yerleşim birimleri yapılmış ve onarılmıştır.

-30 Şehir ve bölgenin topraklarında tüm sosyal-teknik altyapıya sahip, toplam alanı 1,5 milyon metrekare olan 57 modern kasaba ve yerleşim birimi  oluşturulmuştur. Bu yerleşim birimlerinin hepsi Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in katılımıyla hizmete sunulmuştur.

-Bu yerleşim birimlerine göçmen  kamplarında, tren vagonlarında, küçük tahta evlerden yapılmış   kasabalarda, okullarda, pansiyonlarda, inşaatı yarım kalmış binalarda geçici olarak yerleştirilmiş 23,5 bin aile veya 110 bin mülteci aktarılmıştır.

-Yeni yerleşim birimlerinden 17`si Ağdam, 17`si Fuzuli, 11'i Bilesuvar, 6'sı Goranboy, 3'ü Ağcabedi bölgesinde inşa edilmiştir.

-Zorunlu göçmenlerin yerleştiği 7 göçmen kampı ve 12 küçük tahta evlerden oluşan kasaba Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in talimatıyla iptal edilmiştir.

-Son 10 yılda mültecilerin ve zorunlu göçmenlerin iskan ve konut koşullarının iyileştirilmesi amacıyla Devlet Petrol Fonu ve diğer kaynaklardan 1 milyar 546.9 milyon manat harcama yapılmıştır.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in yönergesine esasen mülteci kasabalarında kültür tesisleri ve dinlenme merkezleri oluşturulmuştur.

-Goranboy, Bilesuvar, Sabuncu, Ağdam ve Fuzuli bölgelerinde zorunlu göçmenlerin oturdukları yeni kasabalarda 6 müzik okulu inşa edilmiş ve hizmete sunulmuştur.

-Zorunlu göçmen kasabalarında ve yerleşim birimlerinde 32 kulüp-topluluk merkezi kurulmuştur.

-Abşeron, Karadağ, Şeki, Bilesuvar, Ağcabedi, Beylegan, Goranboy, Ağdam ve Fuzuli bölgelerinde zorunlu göçmenler için yapılan yeni kasabalarda parklar ve dinlenme merkezleri hizmete sunulmuştur.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ermine uygun olarak göçmenlere istihdam sağlanmasıyla alakalı bazı işler görülmüştür

- Zorunlu göçmenlerden yaklaşık 161 bin kişiye devlet kurumlarında ve diğer alanlarda sürekli istihdam sağlanmıştır.

-Çiftçilikle uğraşan mülteciler için devlet ve belediye yedek fonlarından 50 bin ha.lık arazi ayrılmıştır.

- Yeni kasaba ve yerleşim birimlerinin inşaatında 70 binden fazla mülteci çalışmıştır.

- 1654 mülteci girişimcinin yatırım projelerinin finansmanı devlet tarafından desteklenmiş (tutarı 23,9 milyon manat), yeni teknolojilere dayanan 3 yatırım projesineyse 9,3 milyon lira tutarında uzunsüreli kredi verilmiştir.

- Fuzuli ilinde 5 bin tonluk soğutucu depo inşa edilmiş ve şu an kullanılmaktadır.

- Dünya Bankası ve Azerbaycan Hükümeti arasında yapılmış anlaşmanın şartlarına uygun olarak ("Göçmenlerin Ekonomik Gelişimine Yardım Projesi") Azerbaycan Cumhuriyeti Göçmenlerin Sosyal Kalkınma Fonu tarafından 10,8 bin zorunlu göçmene 7,66 miyon manat civarında mikrokredit verilmiştir.

- Çiftçiliğe destek kurumları oluşturulmuş, çiftlikleri yakıt, gübre, tohum ve tarım tekniği ile destek sağlanmıştır.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in emrine uygun olarak göçmen kasabalarının enerji, gaz, su ve iletişim sorunları yüksek düzeyde çözülmüştür

 - Zorunlu göçmen kasabalarında ve yerleşim birimlerinde 644 kilometre su, 1059 kilometre elektrik, 310 kilometre gaz, 75,5 kilometre kanalizasyon, 20 kilometre kalorifer hatları çekilmiş ve 8 yangın deposu inşa edilmiştir.

- Beylagan, Ağdam ve Fuzuli bölgelerindeki mülteci kasabalarının ve bu bölgelerle beraber  çevre 7 bölgeye dayanıklı enerji sağlamak amacıyla 2007 yılında Ağcabedi'de 280 megavattlık en büyük elektrik santrali yapılmıştır (581 trafo yüklü.)

-  Fuzuli bölgesinde 5 bin megavattlık hidroelektrik santrali inşa edilmiştir.

- Ağcabedi ilinin Tahtaköprü kasabasında modül tipli su temizleyici santral hizmete sunulmuştur.

-  Yeni kurulan kasaba ve yerleşim birimlerinin hepsinde gaz var.

- Yeni kasabalarda halkın içme suyu gereksinimlerini karşılamak için 200 su kuyusu bulunmaktadır.

- Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in emrine esasen 2006 yılında Fuzuli bölgesinde Yukarı Mil kanalının 4 kilometrelik bölümü, ayrıca Gargarçay-Laçin kışlaları kanalının 8 kilometrelik bölümünün inşası sonucunda tarım alanlarının sulama suyuna ihtiyacı tam ödenmiştir.

- Zorunlu göçmen kasabalarında ve yerleşim tesislerinde nufusun kullanımı için 27 postane  hizmet vermektedir.

 

kaynak:

 

Azerbaycan Ekonomik Kalkınma Bakanlığı

“Mültecilere ve Zorunlu göçmenlere Devlet desteği 2003-2013” kitabı